مالکان برخی خودروهای برقی مدعی هستند استهلاک لاستیک آنها بیشتر از خودروهای عادی است. باهم به بررسی این موضوع میپردازیم.
گسترش خودروهای برقی در سالهای اخیر، نگاه صنعت خودرو به بسیاری از قطعات مصرفی را تغییر داده است. این خودروها به دلیل حذف موتورهای احتراق داخلی، کاهش آلایندگی و ارائه شتابگیری سریع، توجه بسیاری از خریداران را به خود جلب کردهاند؛ اما در کنار مزایای متعدد، برخی مالکان خودروهای برقی با یک تجربه متفاوت در زمینه هزینههای نگهداری روبهرو میشوند: فرسایش سریعتر تایرها در بعضی مدلها.
البته این موضوع به معنای آن نیست که تمام خودروهای برقی الزاماً لاستیکهای خود را سریعتر از خودروهای بنزینی مصرف میکنند. نوع تایر، کیفیت مواد سازنده، وزن خودرو، نحوه رانندگی، شرایط جاده و تنظیمات فنی خودرو همگی در عمر لاستیک نقش دارند. با این حال، ویژگیهای خاص خودروهای برقی باعث شده است که در برخی شرایط، فشار بیشتری به تایرها وارد شود و عمر مفید آنها کاهش پیدا کند.
وزن بیشتر؛ نخستین عامل افزایش فشار روی تایر
یکی از مهمترین تفاوتهای ساختاری خودروهای برقی با خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی، وزن بالاتر آنهاست. باتریهای بزرگ مورد استفاده در خودروهای الکتریکی انرژی زیادی ذخیره میکنند، اما درعینحال وزن قابلتوجهی دارند. یک مجموعه باتری مدرن ممکن است چند صد کیلوگرم به وزن خودرو اضافه کند.
افزایش وزن خودرو به معنای افزایش نیروی واردشده به تایرها در هنگام حرکت، ترمزگیری و عبور از پیچهاست. تایر باید بار بیشتری را تحمل کند و همین موضوع میتواند میزان تغییر شکل لاستیک و تولید گرما در ساختار داخلی آن را افزایش دهد. طبق اصول مهندسی تایر، بار بیشتر معمولاً باعث افزایش نرخ فرسایش میشود، بهخصوص اگر تایر برای شرایط وزنی خودرو بهدرستی انتخاب نشده باشد.
به همین دلیل، بسیاری از تولیدکنندگان خودروهای برقی از تایرهایی با شاخص بار بالاتر و ساختار تقویتشده استفاده میکنند تا بتوانند وزن اضافی خودرو را مدیریت کنند.
گشتاور فوری موتورهای برقی؛ شتابی که تایر را آزمایش میکند
یکی از ویژگیهای شناختهشده خودروهای برقی، ارائه گشتاور بالا از همان لحظه شروع حرکت است. برخلاف بسیاری از موتورهای بنزینی که برای رسیدن به بیشترین قدرت نیاز به افزایش دور موتور دارند، موتورهای الکتریکی میتوانند تقریباً بلافاصله نیروی گشتاور زیادی به چرخها منتقل کنند.
این ویژگی باعث شتابگیری سریع و تجربه رانندگی جذاب میشود، اما در صورت استفاده مکرر از شتابگیریهای شدید، فشار زیادی به سطح تماس تایر با جاده وارد خواهد شد. هنگام شروع حرکت سریع، نیروی زیادی بین لاستیک و سطح آسفالت ایجاد میشود و اگر سیستم کنترل کشش نتواند بهطور کامل این نیرو را مدیریت کند، احتمال لغزش جزئی چرخها افزایش مییابد.
همین لغزشهای کوچک، حتی اگر برای راننده محسوس نباشند، میتوانند باعث سایش سریعتر سطح آج تایر شوند. به همین دلیل، سبک رانندگی یکی از عوامل بسیار مهم در تعیین عمر لاستیک خودروهای برقی محسوب میشود.
تایر خودروهای برقی چرا طراحی متفاوتی دارد؟
خودروهای برقی فقط به یک لاستیک معمولی با اندازه مشابه خودروهای بنزینی نیاز ندارند. تایر این خودروها باید چند ویژگی متفاوت را همزمان ارائه دهد؛ از جمله تحمل وزن بالا، مقاومت غلتشی پایین، کاهش صدای تولیدشده و توانایی تحمل گشتاور زیاد.
شرکتهای بزرگ تولیدکننده تایر، محصولات ویژهای برای خودروهای برقی توسعه دادهاند که معمولاً دارای ترکیبات لاستیکی و ساختار داخلی متفاوت هستند. کاهش مقاومت غلتشی اهمیت زیادی دارد، زیرا مصرف انرژی خودروهای برقی مستقیماً با میزان اصطکاک و مقاومت حرکت ارتباط دارد. تایری که انرژی کمتری برای حرکت مصرف کند، میتواند به افزایش برد خودرو کمک کند.
اما کاهش مقاومت غلتشی یک چالش مهندسی ایجاد میکند؛ زیرا تایر باید همزمان چسبندگی مناسب و دوام کافی نیز داشته باشد. به همین دلیل، طراحی تایر خودروهای برقی نیازمند ایجاد تعادل دقیق میان مصرف انرژی، عملکرد و طول عمر است.
نقش سیستم کنترل کشش و توزیع نیرو
خودروهای برقی معمولاً به سیستمهای الکترونیکی پیشرفتهای برای کنترل انتقال نیرو مجهز هستند. این سیستمها تلاش میکنند میزان لغزش چرخها را کاهش دهند و نیروی موتور را به شکل بهینه به سطح جاده منتقل کنند.
با این حال، رانندگی در شرایطی مانند شتابگیریهای پیدرپی، جادههای خیس یا استفاده از حالتهای رانندگی اسپرت میتواند باعث افزایش فشار روی تایر شود. برخی خودروهای برقی با قدرت بالا، بهویژه مدلهای مجهز به دو موتور الکتریکی و سیستم چهارچرخ محرک، توانایی تولید نیروی بسیار زیادی دارند که در صورت استفاده مداوم از این توانایی، فرسایش تایرها افزایش مییابد.
چرا خودروهای برقی سنگینتر به تایرهای مقاومتر نیاز دارند؟
در خودروهای سنگین، علاوه بر فرسایش بیشتر، مسئله گرمای تولیدشده در تایر نیز اهمیت پیدا میکند. هرچه بار واردشده به لاستیک بیشتر باشد، تغییر شکلهای داخلی تایر هنگام چرخش افزایش پیدا میکند و این تغییر شکل موجب تولید گرما میشود.
گرمای بیش از حد میتواند روی ترکیبات لاستیکی و ساختار داخلی تایر تأثیر منفی بگذارد. به همین دلیل، انتخاب تایر مناسب با مشخصات اعلامشده توسط سازنده خودرو اهمیت زیادی دارد. استفاده از تایرهایی که برای وزن و عملکرد خودرو طراحی نشدهاند، میتواند هم ایمنی و هم عمر مفید لاستیک را کاهش دهد.
آیا استهلاک لاستیک خودروهای برقی همیشه بیشتر است؟
پاسخ کوتاه این است: خیر. یک خودرو برقی که با تایر مناسب، فشار باد صحیح و سبک رانندگی متعادل استفاده شود، میتواند عمر تایری مشابه یا حتی بهتر از برخی خودروهای بنزینی داشته باشد.
عوامل متعددی مانند کیفیت لاستیک، شرایط آبوهوایی، مسیرهای رانندگی، میزان بار خودرو و نحوه نگهداری تأثیر مستقیمی بر عمر تایر دارند. حتی در خودروهای بنزینی نیز رانندگی تهاجمی، تنظیم نبودن زوایای چرخها یا کمبود باد لاستیک میتواند باعث فرسایش سریع شود.
بنابراین، افزایش استهلاک تایر در برخی خودروهای برقی بیشتر نتیجه ترکیب چند ویژگی فنی است، نه یک ضعف ذاتی در فناوری خودروهای الکتریکی.
چگونه میتوان عمر لاستیک خودروهای برقی را افزایش داد؟
رعایت چند نکته ساده میتواند تأثیر قابلتوجهی بر دوام تایر داشته باشد:
نخست، فشار باد لاستیک باید مطابق توصیه سازنده خودرو تنظیم شود. کم بودن باد لاستیک باعث افزایش سطح تماس و تولید گرمای بیشتر میشود و میتواند فرسایش را افزایش دهد.
دوم، چرخها باید در فواصل مشخص بررسی و در صورت نیاز تنظیم شوند. خارج شدن زوایای چرخ از حالت استاندارد، یکی از عوامل رایج سایش نامنظم تایر است.
سوم، بهتر است از شتابگیریهای شدید و مکرر، بهویژه در خودروهای برقی قدرتمند، به عنوان یک رفتار روزمره رانندگی پرهیز شود. استفاده صحیح از توان بالای موتور الکتریکی، علاوه بر کاهش مصرف تایر، به افزایش عمر سایر قطعات خودرو نیز کمک میکند.
فناوری جدید، نیازمند رفتار نگهداری جدید
خودروهای برقی با ویژگیهایی مانند وزن بالا، گشتاور فوری و نیاز به کاهش مقاومت غلتشی، شرایط متفاوتی را برای تایرها ایجاد کردهاند. همین تفاوتها باعث شده است که در برخی مدلها، لاستیکها سریعتر از خودروهای معمولی فرسوده شوند.
با این حال، این موضوع را نمیتوان یک ایراد کلی برای خودروهای برقی دانست. مهندسان صنعت تایر و خودروسازی در حال توسعه محصولاتی هستند که بتوانند همزمان دوام، کارایی و عملکرد مناسب را ارائه دهند. در نهایت، انتخاب تایر مناسب، نگهداری صحیح و سبک رانندگی منطقی، سه عامل اصلی برای افزایش عمر لاستیک در هر خودرویی، چه برقی و چه بنزینی، محسوب میشوند.
