ربات انساننمای اطلس که توسط شرکت بوستون داینامیکس ساخته شده و مالکیت آن در اختیار هیوندای است، با حضور در دیدار تیمهای برزیل و نروژ در جام جهانی FIFA نام خود را در تاریخ ثبت کرد. پیش از آنکه تیمهای برزیل و نروژ برای برگزاری دیدار مرحله یکهشتم نهایی خود در ورزشگاه نیویورک/نیوجرسی دوباره وارد
ربات انساننمای اطلس که توسط شرکت بوستون داینامیکس ساخته شده و مالکیت آن در اختیار هیوندای است، با حضور در دیدار تیمهای برزیل و نروژ در جام جهانی FIFA نام خود را در تاریخ ثبت کرد.
پیش از آنکه تیمهای برزیل و نروژ برای برگزاری دیدار مرحله یکهشتم نهایی خود در ورزشگاه نیویورک/نیوجرسی دوباره وارد زمین شوند، در بین دو نیمه اتفاقی رخ داد که تا آن زمان در تاریخ جام جهانی FIFA سابقه نداشت. یک ربات انساننمای حدوداً شش فوتی در کنار زمین قدم زد، شادیهای پس از گل را به سبک هری کین، ارلینگ هالند، ماتئوس کونیا و سون هیونگ مین اجرا کرد و سپس به سمت داور رفت و توپ مسابقه را به او تحویل داد.
نام این ربات اطلس است. این ربات توسط بوستون داینامیکس توسعه یافته و حضورش در جام جهانی، آن هم در برابر حدود ۸۰ هزار تماشاگر حاضر در ورزشگاه و میلیونها بیننده تلویزیونی در سراسر جهان، نتیجه پروژهای بود که طی پنج سال گذشته روی آن کار شده بود.
سونگوون جی، معاون اجرایی و مدیر ارشد بازاریابی جهانی شرکت هیوندای، در گفتوگو با Fortune اظهار داشت که قرار دادن اطلس در مهمترین و نمادینترین لحظه آغاز یک مسابقه فوتبال، پیامی داشت که هیچ تبلیغ تجاری قادر به انتقال آن نبود. هیوندای موتور که ۲۷ سال است یکی از حامیان FIFA به شمار میرود و مالک بوستون داینامیکس نیز است، با این اقدام قصد داشت اطلس را برای نخستین بار به شکلی گسترده به مردم جهان معرفی کند. او توضیح داد که تحویل توپ مسابقه لحظهای بود که اطلس برای نخستین بار وارد ذهن عموم مردم شد و این آغاز مسیری است که در آن این ربات به همراهی تبدیل میشود که در موقعیتهای مختلف به انسانها کمک خواهد کرد.
رباتی که برنامهریزی نمیشود، بلکه آموزش میبیند
اطلس نسل پنجم رباتهای انساننما محسوب میشود. این ربات کاملاً برقی است، ابعادی نزدیک به یک انسان دارد و از ابتدا برای انجام دشوارترین فعالیتهای صنعتی طراحی شده. اطلس دارای ۵۶ درجه آزادی حرکتی است؛ یعنی ۵۶ نقطه مستقل برای حرکت مفاصل مختلف بدن خود دارد. شعاع دسترسی آن به ۲.۳ متر میرسد و میتواند اجسامی با وزن حداکثر ۱۱۰ پوند را جابهجا کند. این ربات حتی قادر است باتری خود را بدون دخالت انسان تعویض کند و به همین دلیل هنگام کاهش شارژ، نیازی به توقف فعالیت ندارد. با این حال، نکته مهم درباره آموزشهای فوتبالی آن این است که عملکرد اطلس دیگر بر پایه برنامهریزی سنتی نیست، بلکه نتیجه یادگیری و آموزش مداوم بوده.
آلبرتو رودریگز، مدیر بخش رفتار رباتها در بوستون داینامیکس، در گفتوگو با Fortune توضیح داد که در گذشته اطلس با برنامهریزی مستقیم کنترل میشد، اما اکنون این روش کنار گذاشته شده و ربات از طریق یادگیری آموزش میبیند. او افزود شیوه یادگیری اطلس شباهت بیشتری به نحوه آموزش مدلهای زبانی بزرگ دارد تا رباتهای صنعتی متداول. رباتی که از پیش برنامهریزی شده باشد، فقط مجموعهای از دستورهای ثابت را اجرا میکند، اما ربات آموزشدیده قادر است پس از یادگیری، رفتار خود را با شرایط متغیر محیط تطبیق دهد.
پیش از آنکه اطلس حتی یک بار به توپ فوتبال ضربه بزند، ساعتهای زیادی صرف مشاهده ویدیوهای فوتبالی کرد. این ربات فیلم بازی و تمرین فوتبالیستهای حرفهای را تماشا کرد تا نحوه انجام حرکات و تکنیکهای آنها را یاد بگیرد؛ درست مانند بازیکنی که برای تحلیل عملکرد خود مسابقات را مرور میکند. علاوه بر این، اطلاعات حاصل از فناوری ثبت حرکات بدن انسان نیز در اختیار سیستم قرار گرفت. مهندسان بوستون داینامیکس لباسهای مخصوص موشن کپچر را پوشیدند و حرکات مختلف را اجرا کردند تا دادههای لازم جمعآوری شود. سپس همه این اطلاعات وارد یک شبیهسازی مبتنی بر قوانین فیزیک شد. اطلس توانست همان حرکات را میلیونها بار بهصورت همزمان روی پردازندههای گرافیکی ابری تمرین کند و آنقدر خود را با شرایط ناقص و متفاوت سازگار نماید تا عملکردی قابل اعتماد به دست آورد. فرایندی که برای یک فوتبالیست انسانی ممکن است حدود یک سال تمرین و آزمون و خطا زمان ببرد، اطلس تنها در حدود ۲۴ ساعت پشت سر گذاشت.
آمادهسازی اطلس برای حضور در جام جهانی، مهندسان را با چالشهایی روبهرو کرد که پیشتر نه در کارخانهها و نه در آزمایشگاهها با آنها مواجه نشده بودند. یکی از مهمترین این چالشها حرکت روی زمین چمن بود.
آلبرتو رودریگز توضیح داد که چمن ویژگی خاصی دارد؛ گاهی باعث سر خوردن میشود و گاهی نیز پا را در خود گیر میاندازد. به همین دلیل لازم بود شیوه آموزش حرکت و دویدن اطلس تغییر کند تا این ربات علاوه بر سطوح سخت مانند بتن، بتواند روی زمینهای پیچیدهای مانند چمن نیز با اطمینان حرکت نماید.
مهندسان ابتدا از حرکت مورد نظر یک انسان نمونهبرداری میکنند و در بسیاری از موارد این حرکات با فناوری موشن کپچر ثبت میشود. این اطلاعات بهعنوان الگوی اولیه مورد استفاده قرار میگیرد. سپس اطلس در محیط شبیهسازیشده بارها همان وظیفه را در شرایط بسیار دشوار تمرین مینماید. در طول این تمرینها میزان اصطکاک زمین ناگهان تغییر میکند، موقعیت توپ بهطور عمدی اشتباه نمایش داده میشود یا حتی به ربات گفته میشود اندازه پاهایش با واقعیت تفاوت دارد. با وجود تمام این شرایط، اطلس باید راهی برای انجام صحیح مأموریت خود پیدا نماید.
رودریگز توضیح داد که در روند آموزش، دائماً شرایط را برای اطلس دشوارتر میکنند. گاهی ربات را هل میدهند، گاهی اطلاعات نادرستی درباره محل قرار گرفتن توپ در اختیارش میگذارند، گاهی موانعی روی زمین ایجاد میکنند و گاهی نیز میزان اصطکاک سطح را تغییر میدهند. هدف این است که ربات فقط یک حرکت را حفظ نکند، بلکه یاد بگیرد خود را با هر شرایطی که در دنیای واقعی با آن روبهرو میشود سازگار نماید.
به گفته رودریگز، نتیجه این نوع آموزش شکلگیری چیزی شبیه حافظه عضلانی است. در این حالت، رفتارهای ساده و ضروری آنقدر تمرین شدهاند که دیگر نیازی به محاسبه و تصمیمگیری لحظهای ندارند و ربات آنها را بهصورت غریزی و بر اساس آموزشهای قبلی اجرا میکند.
رودریگز همچنین گفت که آنها موفق شدهاند ثابت کنند این سختافزار کاملاً جدید انساننما قادر است در سختترین محیطها عملکردی قابل اعتماد داشته باشد، حتی در دماهای بسیار بالا نیز بدون مشکل کار کند و حرکات ورزشی جذاب و چشمگیری را به نمایش بگذارد. او افزود هرچه مردم بیشتر ببینند که رباتها کارهایی را انجام میدهند که پیشتر غیرممکن به نظر میرسید، آمادگی بیشتری برای پذیرش حضور آنها در زندگی روزمره خود خواهند داشت.
یک خودروساز وارد دنیای رباتیک میشود
گروه هیوندای در سال ۲۰۲۱ سهام کنترلی بوستون داینامیکس را از سافتبانک خریداری کرد. از آن زمان تاکنون، برنامههای این شرکت برای توسعه فعالیتهای رباتیک بسیار جدیتر و عملیتر شده است. هیوندای اعلام کرده طی چهار سال، ۲۶ میلیارد دلار در ایالات متحده سرمایهگذاری خواهد کرد. بخشی از این سرمایه صرف ساخت کارخانه اختصاصی تولید ربات در نزدیکی شهر ساوانا در ایالت جورجیا میشود؛ کارخانهای که قرار است تا سال ۲۰۲۸ توانایی تولید سالانه ۳۰ هزار دستگاه اطلس را داشته باشد. این ربات هماکنون نیز در برخی کارخانههای هیوندای آزمایش میشود و نخستین مأموریت آن، مرتبسازی و آمادهسازی قطعات مورد نیاز برای تولید خودرو است.
سونگوون جی تأکید کرد که هیوندای رباتیک را یک فعالیت جانبی نمیداند، بلکه آن را توانمندی راهبردی مهمی میشمارد که آینده رقابت این شرکت را شکل خواهد داد. او گفت مفهوم جابهجایی دیگر تنها به خودرو محدود نمیشود، بلکه سامانههای خودران، رباتها و زیرساختهای هوشمند نیز بخشی از آینده این صنعت هستند.
او در پایان افزود که جام جهانی نقطه عطفی برای این پروژه محسوب میشود؛ زیرا از این مرحله به بعد، مسیر فعالیت اطلس از آزمایشهای داخلی وارد مرحله معرفی عمومی شده و مردم جهان از نزدیک با تواناییهای این ربات آشنا خواهند شد.