شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیتالله العظمی خامنهای، ضایعهای بزرگ و جبرانناپذیر برای ایران اسلامی و همه مستضعفان و آزادگان جهان است. شخصیتی که با برخورداری از فضائل والای اخلاقی، جامعیت علمی، تدبیر در مدیریت و روحیه استکبارستیزی، الگویی ممتاز از یک رهبر تراز اسلامی را به نمایش گذاشتند و با پیوندی عمیق با مردم، جایگاهی ماندگار در دل ملت ایران و آزادیخواهان جهان یافتند. شناخت ابعاد گوناگون شخصیت، اندیشه و سیره عملی ایشان، نیازمند تأملی عمیق و نگاهی جامع است.
از همین رو، در گفتوگویی با حجتالاسلام والمسلمین محمدجواد نظافت، عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان به بررسی برخی از ویژگیها، ابعاد شخصیتی و میراث ماندگار رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداختهایم. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
جامعیت فضائل و افقهای روشن میراث رهبر شهید
مهمترین ویژگی رهبر شهید را میتوان جامعیت شخصیت ایشان دانست؛ شخصیتی که گویی تمام فضیلتها و نیکیها را یکجا در خود جمع کرده بود. همانطور که شاعر میگوید: «آنچه خوبان همه دارند، تو یکجا داری». پس از ائمه معصومین(ع)، شخصیتی در این تراز که این حجم از فضیلتها را یکجا در خود جمع کرده باشد، نمیشناسیم. ایشان از همان کودکی همتی بلند داشتند و در قنوت نمازهایشان زمزمه میکردند: «خدایا، مرا از مجددین دینت قرار بده»؛ یعنی از کسانی که دین تو را احیا میکنند.
ایشان شخصیتی بسیار پرکار بودند که قرآن کریم را ترویج کردند؛ هم قرائت زیبا داشتند و هم قرائت زیبا را ترویج میکردند. ایشان امر حفظ قرآن و تدبر در آیات الهی را گسترش دادند و سالی یکبار با قاریان و اهل قرآن جلسه میگذاشتند. علاوه بر این، توسل به اهلبیت(ع)، مداحی تراز و صحیح را تعبیر و تقویت کردند و سالی یکبار با مداحان نیز جلسه داشتند. به شعر و ادبیات فارسی نیز اهمیت میدادند و با شعرا جلسه میگذاشتند تا از این راه خدمتی ماندگار برای معارف اسلامی از طریق شعرهای ناب صورت پذیرد.
وفاداری به آرمان شهدا، مشی سادهزیستی و پیشگامی در مواسات با مردم
رهبر شهید ملت ایران نه تنها به شهدا وفادار بودند، بلکه عاشق شهادت بودند و به خانواده شهدا احترام میگذاشتند. ایشان بهتنهایی به اندازه یک بنیاد شهید به فکر شهیدان بودند؛ به خانواده شهدا سر میزدند و در سفرهای خود، از خانوادههای شهدا تفقد میکردند. بارها خانواده شهدا به دیدارشان میآمدند و ایشان چون پدری مهربان دست بر سر آنان میکشیدند. خود ایشان جانباز بودند و دست آسیبدیدهشان پیوسته دردی جانکاه داشت، اما بر آن صبوری میکردند.
در مورد سبک زندگی امام شهید باید گفت ایشان بسیار سادهزیست بودند؛ بهگونهای که این امر مورد اذعان دوست و دشمن بود. البته خداوند به ایشان همسری داده بود که در این جهت با ایشان همراهی میکرد. ایشان فرشهای خانهشان را پیش از انقلاب فروختند و زیلوی ساده خریدند تا بتوانند با بقیه پول، فرشهای منازل شاگردانشان را تهیه کنند و به آنان هدیه دهند. ایشان اهل مواسات با مردم بودند؛ از همان ابتدای جوانی اهل کمک به دیگران بودند. به عنوان مثال، هنگامی که امام جماعت مسجد کرامت بودند و زلزله طبس رخ داد، کاروانی راه انداختند (در حقیقت یک اردوی جهادی راهاندازی کردند) و با کمک نمازگزاران و اهل خیر به یاری مردم زلزلهزده طبس شتافتند و در برههای دیگر نیز به کمک مردم سیلزده رفتند.
کرامت اخلاقی در مواجهه با بدخواهان و تلاش مستمر برای اقتدار ایران
یکی از ویژگیهای برجسته رهبر شهید این بود که به معنای واقعی کلمه «آقا» و دارای کرامت اخلاقی بودند. فضیلتهای ایشان گاه موجب حسادت برخی افراد میشد؛ چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، بسیاری به ایشان حسادت ورزیدند و تهمتهایی زدند، اما ایشان هیچگاه برای حسودان و بدخواهان بدی نخواستند. ایشان به شیوهای صحیح و اسلامی با آنان برخورد میکردند و حتی وقتی فردی یکی از مخالفان ایشان را لعنت کرد، فرمودند: «من تا به حال هیچکدام از اینان را لعنت نکردهام». ایشان با خیر و نیکی با منتقدان و مخالفان خود رفتار میکردند.
رهبر شهید بسیار به ایران اهمیت میدادند؛ آرزوی ایشان سربلندی و عزت ایران بود. از این رو سالها بر اقتصاد مقاومتی و تولید ملی تأکید داشتند. حتی فرشهای حسینیهشان نیز فرشهای سنتی ایرانی بود تا این پیام را برجسته کند که همه باید از تولید ملی حمایت کنیم تا کارگر ایرانی بیکار نماند. ایشان بر قوی شدن ایران و تقویت بنیه موشکی تأکید داشتند، بهطوریکه قدرت دفاعی امروز ایران را مدیون هوشمندی، آیندهنگری و دغدغهمندی ایشان نسبت به ایران سرافراز میدانیم. اما جامعیت ایشان محدود به موارد ذکرشده نبود و به ترویج علم نیز تأکید داشتند و برای دانشمندان ارزش والایی قائل بودند؛ از نوآوریهای علمی در عرصه پزشکی، هستهای، نانو و... حمایت میکردند. قائد شهید ملت ایران تا آخرین لحظه استقامت کردند و هیچگاه چفیه را از گردن برنگرفتند؛ چفیه نماد روحیه استکبارستیزی و مبارزه ایشان بود. قلب ایشان مملو از رأفت نسبت به مستضعفان و ایرانیان بود و سینهای سرشار از نفرت نسبت به ظالمان داشتند. در نهایت نیز به همراه خانواده معزز خود به درجه رفیع شهادت نائل آمدند و به آرزوی خویش رسیدند.
حماسه تشییع؛ تجلی پیوند عمیق مردم با رهبر شهید
حضور گسترده مردم در مراسم تشییع ایشان نشاندهنده آن است که مردم ایران عمیقاً رهبر شهید خود را دوست داشتند و اکنون پس از شهادت، بیش از پیش به عظمت ایشان پی بردهاند. معمولاً انسانها تا زمانی که نعمتی را در اختیار دارند، ممکن است از ارزش آن غافل شوند. آیتالله العظمی خامنهای هدیه خداوند به ملت ایران در این دوران بودند؛ نهتنها برای ملت ایران، بلکه برای همه مستضعفان جهان، بهترین نایب امام زمان(عج) و دوستداشتنیترین بنده خداوند بودند. خدای متعال در قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا»؛ مسلّماً کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، خداوند رحمان محبتی برای آنان در دلها قرار میدهد.
این حضور نشان وفاداری مردم است؛ نشان آن است که خون ایشان خون همه آزادیخواهان جهان را به جوش آورده است. ملت ایران نیز همانگونه که رهبر شهید پیشبینی کرده بودند، برانگیخته شدند و فریاد انتقام سردادند. این تشییع باشکوه، تعظیم شعائر الهی است. امیدوارم مراسم در شهرهای دیگر مانند کربلا، نجف و در نهایت مشهد مقدس به بهترین شکل برگزار شود و انسجام و وفاداری خود را به راه آیتالله العظمی خامنهای به رخ جهانیان بکشیم تا امثال ترامپ و نتانیاهوی جنایتکار بدانند اگر آیتالله العظمی خامنهای را شهید کردند، راه و رسم ایشان را نمیتوانند شهید کنند، بلکه برعکس، این امر مصداق آیه شریفه شد: «وَمَکَروا وَمَکَرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَیرُ الماکِرین». با به شهادت رساندن رهبر ملت ایران، راه و رسم ایشان را زندهتر کردند و در حقیقت، آیتالله خامنهای را جوان کردند. الحمدلله مردم ایران اکنون از یک آیتالله خامنهای جوان با همان روحیه و اراده برخوردار شدهاند و کشور مسیر خود را طی خواهد کرد.
مسئولیت نخبگان در تقویت امید، ایمان و وحدت ملی
پیام حضور مردمی این است که دشمنان بدانند این راه ادامه خواهد یافت و دوستان نیز امیدوار بمانند. نخبگان جامعه باید به مردم امید دهند و آنان را به اتحاد و انسجام دعوت کنند و مراقب باشند در دام تفرقهافکنی دشمنان که به دنبال شکستن وحدت مردم هستند، نیفتند. یکی از جلوههای واقعی انتقام این است که نسل جوان را بیش از گذشته با آیتالله العظمی خامنهای شهید، ایدههای بلند ایشان و شیوه تربیت فرزندان آشنا کنیم. رهبر شهید میفرمودند: «تنها راه نجات، تقویت ایمان و تقویت امید است». اگر خدایناکرده دلسردی پیش آید و انرژیهای مردم صرف اختلاف و نزاع شود، این خیابانها خلوت خواهد شد. ما همواره با دشمنی برنامهریزیشده روبهرو هستیم و نباید غافل شویم.
یادمان نرود رهبر شهید بارها بر وحدت و انسجام تأکید کردند؛ اتحاد با کسانی که در برخی افکار و سلیقهها با ما تفاوت دارند، اما حول محور مشترکات. یادمان نرفته رهبر شهید سال گذشته در شب عاشورا به مداح کشورمان آقای محمود کریمی فرمودند: «ای ایران بخوان»؛ کشور ایران متکثر است، از زبانها، اقوام و عقاید گوناگون تشکیل شده، ولی همه میتوانند حول محور ایران متحد شوند. در شب عاشورا، یک فقیه نامدار، عارف و نایب امام زمان(عج) میفرمایند «ای ایران بخوان»، زیرا میدانند اگر ایران باشد، مردم سرافرازند، اما اگر ایران تضعیف و تکهتکه شود، دشمنان به آرزوی خود میرسند. رهبر شهید، ایران را در خدمت اسلام و اسلام را در خدمت ایران میدانستند و رابطهای ناگسستنی میان این دو برقرار کرده بودند.
استمرار میراث «ما میتوانیم» و معنای راهبردی انتقام
میراث فکری رهبر شهید ابعاد گوناگونی دارد؛ ایشان همواره به سربلندی ایران میاندیشیدند و بر این باور بودند که ملت و جوانان باید اعتمادبهنفس و امید داشته باشند. شعار «ما میتوانیم» از مرحوم امام گرفته شده و پس از ایشان، این پرچم توسط رهبر شهید حفظ شد. اکنون باید بیش از گذشته روحیه «ما میتوانیم» را به جوانان و نخبگان تزریق کرد. باید مسیری را که طی کردهایم به نسل جوان نشان دهیم؛ اینکه چه سختیهایی را پشت سر گذاشتیم و اکنون به کجا رسیدهایم. توجه به گذشته، امید میآفریند و مشاهده قلههای فتحشده، همت را بلندتر میکند.
به سهم خودم این غم جانکاه را به مردم شریف ایران و همه آزادیخواهان تسلیت عرض میکنم و امیدوارم عزاداری ما حماسی باشد؛ سرشار از شور، آکنده از عزم راسخ و موجب برانگیختگی همگانی. انتقام، مسئلهای چندوجهی است. انتقام با کشتن آمران و عاملان محقق نمیشود (هرچند این مطالبه ملت ایران است)، اما انتقام حقیقی، تضعیف جریان باطل و زمینهسازی برای ظهور امام زمان(عج) است. امیدوارم با عزاداری حماسی و عهدی که با روح بلند رهبر شهید میبندیم، بتوانیم قلب داغدار خود را التیام بخشیم و به امام زمان(عج) تسلیت بگوییم؛ چرا که بیش از هر کس، امام زمان(عج) میدانند چه یاوری را از دست دادهاند. ایشان بهترین نایب خود را از دست دادند و حتماً در این تشییع حضور دارند و قلبشان داغدار است. ما باید با عزم جزم و مشتهای گرهکرده، تسلیبخش دل مولایمان باشیم.