تحریریه آوش/ خرید اقساطی برای کالاهای ضروری، دیگر نشانه رفاه نیست؛ نشانه تغییر سبک زندگی است. تغییری که میگوید بسیاری از خانوادهها، برای گذراندن امروز، ناچارند از فردا قرض بگیرند. شاید مهمترین پرسش همین باشد؛ اگر امروز را با پیشفروش فردا میگذرانیم، فردا را چگونه باید زندگی کنیم؟
روزگاری نهچندان دور، خرید قسطی یعنی خانه، خودرو یا لوازم خانگی؛ یعنی سرمایهگذاری برای آینده. اما امروز، قسط معنای دیگری پیدا کرده است. حالا خیلی از خانوادهها برای خرید برنج، روغن، پوشک، شامپو و دیگر کالاهای روزمره هم سراغ اعتبار و خرید اقساطی میروند. قسط، دیگر ابزار رفاه نیست؛ راهی برای دوام آوردن تا پایان ماه است. این فقط یک حس عمومی نیست؛ آمارها هم همین را میگویند. بیش از ۵۰درصد ایرانیان در یک سال گذشته خرید اقساطی انجام دادهاند و بیش از ۱۵ درصد، برای تأمین مواد غذایی و کالاهای سوپرمارکتی از خرید اعتباری استفاده کردهاند. این یعنی اتفاقی بزرگ در حال رخ دادن است؛ کالاهایی که تا چند روز دیگر مصرف میشوند، ماهها بعد تسویه خواهند شد. همزمان، اپلیکیشنها و پلتفرمهای خرید اعتباری با سرعتی بیسابقه در حال گسترش هستند. بیشتر این اعتبارها نه برای خرید کالاهای لوکس، بلکه برای هزینههای روزمره و مبالغ خرد استفاده میشود. تا جایی که بیش از ۷۲ درصد از خریداران، برای مبالغ خرد و زیر ۵۰ میلیون تومان دست به دامن این اعتبارها میشوند. اما چرا؟ پاسخ را باید در فاصلهای جستوجو کرد که هر روز میان درآمد و هزینه بیشتر میشود. وقتی افزایش قیمتها از رشد درآمدها جلو میزند، بسیاری از خانوادهها ناچارند این فاصله را با بدهی پر کنند؛ بدهیهایی که قرار است از درآمد ماههای آینده پرداخت شوند.
کارشناسان اقتصادی میگویند این روند، اگر ادامه پیدا کند، میتواند به یک بحران خاموش تبدیل شود؛ بحرانی که در آن، هر ماه بخشی از درآمد صرف پرداخت هزینههایی میشود که ماهها قبل مصرف شدهاند. تلخترین بخش ماجرا همینجاست؛ برنجی که امروز میخرید، شاید یک ماه دیگر تمام شده باشد. شامپویی که با اعتبار تهیه کردهاید، خیلی زود خالی میشود. اما قسط آن همچنان باقی میماند. این یعنی خانوادهها، پیش از آنکه حقوق ماه جدید را خرج زندگی کنند، باید بدهی ماههای قبل را بپردازند؛ چرخهای که آرامآرام قدرت انتخاب را از مردم میگیرد. خرید اقساطی برای کالاهای ضروری، دیگر نشانه رفاه نیست؛ نشانه تغییر سبک زندگی است. تغییری که میگوید بسیاری از خانوادهها، برای گذراندن امروز، ناچارند از فردا قرض بگیرند. شاید مهمترین پرسش همین باشد؛ اگر امروز را با پیشفروش فردا میگذرانیم، فردا را چگونه باید زندگی کنیم؟