در تاریخ جام جهانی تنها دو تیم موفق به قهرمانی در دو دوره متوالی شدهاند؛ بررسی ایتالیا و برزیل و تیمهایی که تا آستانه ثبت این رکورد تاریخی پیش رفتند.
آرژانتین در جام جهانی ۲۰۲۶ فاصله بسیار کمی داشت تا نامش را به عنوان یکی از معدود تیمهای تاریخ فوتبال تبدیل کند که توانسته در دو دوره پیاپی قهرمان جهان شوند، اما اسپانیا در آخرین لحظه مانع از ثبت نام این تیم در کنار ایتالیا و برزیل در کتاب رکوردهای جام جهانی شد.
برای اینکه یک تیم ملی بتواند نزدیک به یک دهه در بالاترین سطح باقی بماند، نیازمند ثبات فوقالعاده در زمینههای مختلف است، از داشتن نسل طلایی بازیکنان گرفته تا حفظ انگیزه، مدیریت درست و توانایی مقابله با فشارهای سنگین. با وجود دشواریهای فراوان، برخی کشورها در طول تاریخ توانستهاند چنین استانداردی را حفظ کنند. در طول سالها، تیمهای بزرگی با نسلهای طلایی شکل گرفتهاند؛ مانند تیم ملی مجارستان در دهه ۱۹۵۰ یا نسل طلایی دوم برزیل در دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰. با این حال، تعداد بسیار کم تیمهایی که توانستهاند دو جام جهانی متوالی را فتح کنند، نشان میدهد حفظ چنین سطحی از قدرت و ذهنیت قهرمانی برای یک دوره هشتساله چقدر دشوار است.
تیم فعلی فرانسه نیز نمونهای از یک نسل فوقالعاده در فوتبال جهان محسوب میشود، اما عملکرد این تیم هم نشان میدهد که قهرمانیهای متوالی در جام جهانی تا چه اندازه سخت و دستنیافتنی هستند. سوال اینجاست که کدام تیمها در تاریخ موفق شدهاند دو دوره پیاپی جام جهانی را فتح کنند؟ این تیمها چه زمانی به این افتخار رسیدند و کدام بازیکنان نقش اصلی را در این موفقیت تاریخی داشتند؟
ایتالیا
قهرمانی در جام جهانی ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸
اگرچه تیم ملی ایتالیا در سالهای اخیر دوران دشواری را پشت سر گذاشته، اما تاریخ فوتبال این کشور سرشار از موفقیتهای بزرگ است. در میان افتخارات آتزوری، قهرمانیهای متوالی در جامهای جهانی ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸ جایگاه ویژهای دارد. ایتالیا نخستین قهرمانی جهان خود را به بهترین شکل ممکن به دست آورد. این تیم که برای اولین بار در جام جهانی شرکت میکرد، در رقابتهای سال ۱۹۳۴ که به میزبانی خود ایتالیا برگزار شد، توانست در دیدار نهایی چکسلواکی را شکست دهد و نخستین جام جهانی تاریخ خود را مقابل هوادارانش بالای سر ببرد.
اما این قهرمانی تنها آغاز یک دوره درخشان برای فوتبال ایتالیا بود. چهار سال بعد، آتزوری برای دفاع از عنوان قهرمانی خود راهی فرانسه شد، تیمی که در آن زمان در اوج آمادگی قرار داشت. ایتالیا تحت هدایت ویتوریو پوتسو، سرمربی افسانهای خود، و با رهبری جوزپه مئاتزا در خط حمله، یکی از قدرتمندترین تیمهای جهان محسوب میشد. قهرمانی دوم آنها در جام جهانی ۱۹۳۸ بخشی از یک روند فوقالعاده بود، دورهای که ایتالیا بین سالهای ۱۹۳۵ تا ۱۹۳۹ نزدیک به ۳۰ مسابقه بدون شکست را تجربه کرد. در مسیر قهرمانی جام جهانی ۱۹۳۸، ایتالیا تیمهایی مانند نروژ، برزیل و فرانسه را شکست داد و در فینال مقابل مجارستان قرار گرفت. جوزپه مئاتزا در این مسابقه نقش مهمی ایفا کرد و با ساختن سه گل از چهار گل ایتالیا، یکی از ستارههای اصلی پیروزی ۴ بر ۲ آتزوری بود.
ایتالیا در فاصله میان دو قهرمانی متوالی خود، علاوه بر جام جهانی، جام بینالمللی اروپای مرکزی را نیز فتح کرد، رقابتی که بعدها به نوعی پیشزمینه شکلگیری مسابقات جام ملتهای اروپا محسوب شد. این تیم همچنین در المپیک ۱۹۳۶، مدال طلای فوتبال را از آن خود کرد. ایتالیا امیدوار بود بتواند برای سومین بار متوالی قهرمان جهان شود، اما آغاز جنگ جهانی دوم تمام برنامهها را تغییر داد. جام جهانی بعدی در سال ۱۹۵۰ برگزار شد و ایتالیا که مدافع عنوان قهرمانی بود، در همان مرحله گروهی از رقابتها کنار رفت.
برزیل
قهرمانی در جام جهانی ۱۹۵۸ و ۱۹۶۲
برزیل یکی از نمادهای اصلی فوتبال ملی در جهان است و به همین دلیل حضور این تیم در فهرست معدود کشورهایی که موفق به قهرمانی متوالی در جام جهانی شدهاند، چندان تعجبآور نیست. اولین قهرمانی برزیل در جام جهانی در سال ۱۹۵۸ و در کشور سوئد رقم خورد، تورنمنتی که در آن یک نسل تاریخی از فوتبال این کشور به جهان معرفی شد. پله ۱۷ ساله، نیلتون سانتوس، گارینشا و واوا از جمله ستارههای اصلی تیمی بودند که توانستند نخستین جام جهانی تاریخ برزیل را به دست آورند.
برزیل پس از عبور از مرحله گروهی، در مراحل حذفی توانست ولز را شکست دهد و سپس با قدرت از سد فرانسه عبور کند، نتیجهای که باعث شد ژوست فونتن، ستاره فرانسوی آن دوران، فرصت کسب مدال قهرمانی جهان را از دست بدهد؛ بازیکنی که در همان جام جهانی با ۱۳ گل یکی از بهترین گلزنان تاریخ این رقابتها شد. در دیدار نهایی، برزیل مقابل میزبان مسابقات یعنی سوئد قرار گرفت. تیم ملی برزیل در آن مسابقه نمایش فوقالعادهای ارائه داد و با پیروزی ۵ بر ۲، نخستین قهرمانی جهان خود را جشن گرفت.
چهار سال بعد، برزیل برای دفاع از عنوان قهرمانی خود راهی شیلی شد، اما مسیر آنها برای رسیدن به دومین جام جهانی متوالی ساده نبود. مهمترین اتفاق برای این تیم مربوط به مصدومیت پله در ابتدای مسابقات میشود، اتفاقی که بسیاری تصور میکردند شانس برزیل را کاهش خواهد داد. با این حال، تیم قدرتمند برزیل بدون حضور ستاره اصلی خود نیز توانست به موفقیت خود ادامه دهد. گارینشا و واوا بار دیگر خوش درخشیدند و هر دو در جدول گلزنان جام جهانی قرار گرفتند. همچنین آمارالدو، مهاجم تیم بوتافوگو، با سه گل نقش مهمی در قهرمانی برزیل داشت، از جمله گل مهمی که در دیدار نهایی برابر چکسلواکی به ثمر رساند.
برزیل در فینال جام جهانی ۱۹۶۲ توانست چکسلواکی را با نتیجه ۳ بر یک شکست دهد و برای دومین بار پیاپی قهرمان جهان شود. با این حال، تلاش برزیل برای ثبت رکوردی تاریخی و کسب سومین قهرمانی متوالی هرگز به نتیجه نرسید. این تیم در جام جهانی ۱۹۶۶ انگلیس عملکرد ناامیدکنندهای داشت و تنها یک پیروزی در مرحله گروهی به دست آورد. شکست مقابل مجارستان و پرتغال باعث شد مدافع عنوان قهرمانی خیلی زود از مسابقات کنار برود. البته برزیل چند سال بعد دوباره به اوج خودش بازگشت و در جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک قهرمان شد. به این ترتیب، این کشور در فاصله ۱۲ سال توانست سه بار قهرمان جهان شود، دستاوردی که همچنان یکی از بزرگترین دورههای تاریخ فوتبال ملی به حساب میآید.
تیمهایی که به قهرمانیهای متوالی نزدیک شدند
دو تیم آرژانتین و فرانسه، جزو تیمهایی بودند که به قهرمانیهای متوالی نزدیک شدند.
آرژانتین
قهرمانی در ۲۰۱۸ و شکست در ۲۰۲۲
وقتی آرژانتین در جام جهانی ۲۰۲۲ پس از پیروزی مقابل فرانسه در فینال قهرمان جهان شد، بسیاری تصور میکردند این آخرین حضور لیونل مسی در چنین مرحلهای از بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان باشد. مسی در آن زمان در اواسط دهه چهارم زندگی خود قرار داشت و بسیاری معتقد بودند قهرمانی در جام جهانی همان نقطه پایانی رویایی برای دوران حرفهای او است؛ بازیکنی که تقریباً همه افتخارات ممکن را به دست آورده بود و با فتح جام جهانی، آخرین قطعه گمشده مجموعه افتخاراتش را تکمیل کرد.
اما چهار سال بعد، مسی دوباره به جام جهانی بازگشت و حتی عملکردی درخشانتر از قبل داشت. او تیم ملی آرژانتین را در مسیر عبور از رقبایی مانند مصر، سوئیس و انگلیس هدایت کرد، هشت گل به ثمر رساند و با پاسهای کلیدی خود نقش مهمی در موفقیت تیمش داشت. به نظر میرسید آرژانتین میتواند نخستین تیم پس از برزیل در سال ۱۹۶۲ باشد که از عنوان قهرمانی خود دفاع میکند، اما اسپانیا در دیدار نهایی این رویا را از بین برد. رودری و دیگر ستارههای اسپانیا با عملکرد خود مانع از ثبت نام آرژانتین در جمع قهرمانان متوالی جام جهانی شدند.
فرانسه
فرانسه در جام جهانی ۲۰۱۸ یکی از قدرتمندترین تیمهای تاریخ فوتبال خود را در اختیار داشت. خروسها در مسیر رسیدن به قهرمانی، تیمهایی مانند آرژانتین را شکست دادند و در فینال نیز با عبور از کرواسی، دومین جام جهانی تاریخ خود را فتح کردند. در آن مسابقه، ترکیبی از ستارههای بزرگ مانند آنتوان گریزمان، پل پوگبا و کیلیان امباپه نقش مهمی در موفقیت فرانسه داشتند. با وجود اینکه گل به خودی ماریو مانجوکیچ دروازه کرواسی را باز کرد، اما قدرت هجومی فرانسه در نهایت تفاوت اصلی را رقم زد و این تیم با پیروزی ۴ بر ۲ قهرمان شد.
چهار سال بعد، فرانسه بار دیگر یکی از مدعیان اصلی قهرمانی بود. این تیم با وجود مصدومیتها و مشکلات مختلف، توانست به فینال جام جهانی ۲۰۲۲ برسد و مقابل آرژانتین قرار بگیرد. بسیاری معتقد بودند تیم فرانسه با توجه به کیفیت بازیکنانش میتواند دومین قهرمانی متوالی خود را به دست آورد، اما آرژانتین در یک مسابقه تاریخی موفق شد این تیم را شکست دهد و جام را از آن خود کند.
با این حال، فرانسه همچنان میتواند یک رکورد ویژه دیگر را به ثبت برساند. حضور این تیم در سومین فینال متوالی جام جهانی در سال ۲۰۲۶، بدون توجه به نتیجه، آنها را در کنار دو نسل تاریخی دیگر قرار میدهد: تیم آلمان غربی بین سالهای ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۰ و تیم برزیل بین سالهای ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۲. در تیم برزیل آن دوران، کافو تنها بازیکنی بود که توانست در سه فینال متوالی جام جهانی حضور داشته باشد.
برزیل
قهرمانی در ۱۹۹۴، شکست در ۱۹۹۸ و قهرمانی دوباره در ۲۰۰۲
همانطور که اشاره شد، تیم ملی برزیل در فاصله دهه ۱۹۹۰ تا اوایل دهه ۲۰۰۰ یکی از بزرگترین تیمهای تاریخ جام جهانی بود و تا آستانه تکرار موفقیت نسل طلایی خود در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ پیش رفت. برزیل پس از ۲۴ سال انتظار، سرانجام در جام جهانی ۱۹۹۴ آمریکا توانست دوباره عنوان قهرمانی جهان را به دست آورد. این تیم که با بازیکنانی مانند روماریو و ببتو در ترکیب خود به میدان میرفت، در پایان مسابقات به فینال رسید و مقابل ایتالیا قرار گرفت. دیدار نهایی پس از ۱۲۰ دقیقه بدون گل به ضربات پنالتی کشیده شد و در نهایت برزیل توانست با پیروزی در این ضربات، چهارمین جام جهانی تاریخ خود را فتح کند.
چهار سال بعد، برزیل بار دیگر به فینال جام جهانی رسید. در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه، بسیاری از کارشناسان این تیم را مدعی اصلی قهرمانی میدانستند، اما در روز مسابقه نهایی، این فرانسه میزبان بود که توانست پیروز میدان شود. شرایط جسمانی رونالدو، ستاره اصلی برزیل، پیش از فینال یکی از موضوعات جنجالی آن مسابقه بود و حواشی زیادی درباره وضعیت او شکل گرفت. در نهایت، فرانسه با درخشش زینالدین زیدان توانست نخستین قهرمانی جهان خود را جشن بگیرد. با این حال، برزیل چهار سال بعد خاطرات تلخ آن شکست را فراموش کرد و در جام جهانی ۲۰۰۲ کره جنوبی و ژاپن دوباره به قله فوتبال جهان رسید.
آلمان غربی
شکست در ۱۹۸۲ و ۱۹۸۶، قهرمانی در ۱۹۹۰
تیم ملی آلمان غربی در دهه ۱۹۸۰ یکی از قدرتمندترین تیمهای فوتبال جهان بود، اما برای رسیدن به قهرمانی جام جهانی چند سال ناکامی را تجربه کرد. این تیم در جام جهانی ۱۹۸۲ به فینال رسید، اما در دیدار نهایی با نتیجه ۳ بر یک مقابل ایتالیا شکست خورد و فرصت قهرمانی را از دست داد.
چهار سال بعد، در جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک، آلمان غربی بار دیگر راهی فینال شد. این بار حریف آنها آرژانتینی بود که با درخشش دیهگو مارادونا به یکی از قدرتمندترین تیمهای تاریخ خود تبدیل شد. آلمان غربی در آن مسابقه ابتدا با نتیجه ۲ بر صفر عقب افتاد، اما توانست بازی را به تساوی بکشاند. با این حال، تنها هفت دقیقه مانده به پایان مسابقه، آرژانتین گل پیروزی را به ثمر رساند تا آلمان غربی برای دومین بار متوالی در فینال شکست بخورد.
اما این تیم هرگز تسلیم نشد و سرانجام در جام جهانی ۱۹۹۰ ایتالیا توانست ناکامیهای گذشته را جبران کند. آلمان غربی در فینال دوباره مقابل آرژانتین قرار گرفت، تکرار همان دیدار نهایی چهار سال قبل. مسابقهای سخت و پرتنش که در آن دو بازیکن آرژانتین از زمین اخراج شدند. در دقیقه ۸۵، آندریاس برمه با موفقیت پنالتی خود را به گل تبدیل کرد تا تنها گل مسابقه به ثمر برسد و آلمان غربی با شکست آرژانتین، برای سومین بار قهرمان جهان شود.
هلند
دو شکست متوالی در فینالهای ۱۹۷۴ و ۱۹۷۸
باید از تیم ملی هلند نیز یاد کرد، تیمی که با وجود سه حضور در فینال جام جهانی، هنوز در حسرت نخستین قهرمانی خود در این رقابتها باقی مانده است. با این حال، هیچکدام از شکستهای هلند به اندازه دو فینال متوالی در دهه ۱۹۷۰ دردناک نبود. نسل طلایی هلند با سبک معروف «فوتبال کامل» در جام جهانی ۱۹۷۴ به یکی از جذابترین تیمهای تاریخ تبدیل شد. این تیم با ارائه فوتبالی متفاوت و هجومی توانست خود را به دیدار نهایی برساند.
در فینال، هلند خیلی زود با گل یوهان نیسکنس از روی نقطه پنالتی پیش افتاد، اما آلمان غربی توانست با گلهای پائول برایتنر و گرد مولر نتیجه را تغییر دهد و جام قهرمانی را از آن خود کند. چهار سال بعد، هلند دوباره به فینال جام جهانی رسید، این بار در تورنمنت ۱۹۷۸ آرژانتین.
اما داستان برای نارنجیپوشان بار دیگر با شکست پایان یافت. این بار ماریو کمپس، ستاره بزرگ آرژانتین، مانع قهرمانی هلند شد. کمپس با به ثمر رساندن دو گل در فینال، نقش اصلی را در پیروزی تیم میزبان داشت و عنوان آقای گلی مسابقات را نیز کسب کرد. هلند در نهایت با وجود سه حضور در فینال جام جهانی، هرگز نتوانست این جام را فتح کند و به یکی از بزرگترین تیمهای تاریخ فوتبال تبدیل شد که بدون قهرمانی جهان باقی مانده است.