به گزارش سلامت نیوز به نقل از جام جم، تابآوری نظام دارویی کشور اینروزها بیش از هر زمان دیگری به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری در حوزه سلامت تبدیل شده است.
در شرایطی که تجربه بحرانهای اخیر، محدودیتهای زنجیره تامین، نوسانات اقتصادی و افزایش هزینههای تولید، ضرورت بازنگری در سازوکارهای تامین و تولید دارو را بیش از گذشته آشکار کرده است، کارشناسان و فعالان این حوزه بر لزوم تقویت زیرساختهای نظام دارویی تاکید دارند. در همین راستا، رئیس انجمن داروسازان ایران نیز بهتازگی در نامهای به سازمان غذا و دارو، خواستار اتخاذ راهکارهایی برای افزایش تابآوری نظام دارویی کشور و ارتقای آمادگی آن در برابر شرایط بحرانی شده است. با توجه به این مسائل دکتر مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو به بررسی مهمترین چالشهای پیش روی صنعت دارو مانند افزایش هزینههای تولید، مشکلات نقدینگی، محدودیتهای تامین ارز، تاخیر در اصلاح قیمتها، کاهش ذخایر برخی اقلام دارویی و اختلالات زنجیره تامین بهعنوان مهمترین تهدیدهای تابآوری نظام دارویی کشور پرداخته است.
تابآوری نظام دارویی کشور را چه مسائلی تهدید میکند؟
امروز نظام دارویی کشور همزمان با چند چالش اساسی و درهمتنیده مواجه است. افزایش مستمر هزینههای تولید، محدودیتهای زنجیره تامین، مشکلات نقدینگی، تاخیر در اصلاح قیمت دارو، کاهش ذخایر برخی اقلام و فشارهای مالی بر شرکتهای تولیدکننده، مهمترین تهدیدهایی هستند که میتوانند بر پایداری تامین دارو و عملکرد زنجیره دارویی کشور اثر بگذارند. هر یک از این عوامل بهتنهایی میتواند روند تولید و توزیع دارو را با مشکل مواجه کرده و در کنار یکدیگر، تابآوری نظام دارویی را تحت تاثیر قرار دهد.
در این بین برخی کارشناسان بر لزوم اصلاح قیمتها تاکید میکنند.
اگر اصلاح قیمتها متناسب با افزایش هزینههای تولید انجام نشود، تولیدکنندگان بهتدریج با کاهش توان اقتصادی روبهرو خواهند شد؛ موضوعی که میتواند به کاهش ظرفیت تولید، افت موجودی انبارها و در نهایت تشدید کمبودهای دارویی منجر شود. طبیعی است که هرگونه اختلال در تولید داخلی، آثار خود را در زنجیره تامین و دسترسی بیماران به دارو نشان خواهد داد. بر همین اساس، حفظ پایداری زنجیره تامین، حمایت از تولید داخلی و مدیریت بهموقع کمبودها از مهمترین راهبردهای سازمان غذا و دارو برای افزایش تابآوری نظام دارویی کشور بهشمار میرود. در واقع، سیاست سازمان این نیست که صرفا قیمت دارو افزایش پیدا کند؛ بلکه هدف اصلی، حفظ چرخه تولید، جلوگیری از توقف خطوط تولید و پیشگیری از بروز کمبود دارو در بازار است. در کنار این موضوع، لازم است حمایتهای بیمهای نیز متناسب با اصلاح قیمتها تقویت شود تا افزایش احتمالی قیمت برخی اقلام، فشار مضاعفی به بیماران و مصرفکنندگان وارد نکند. این رویکرد، از جمله سیاستهایی است که سازمان غذا و دارو طی ماههای اخیر بر آن تاکید داشته است.
عوامل داخلی و خارجی تاچهاندازه در پایداری تامین دارو نقش دارند؟
محدودیتهای بینالمللی، مشکلات انتقال ارز و برخی محدودیتهای خارجی بر بازار دارویی کشور اثرگذار هستند و در این بین بخش قابل توجهی از چالشهای موجود به عوامل داخلی بازمیگردد. افزایش هزینه مواد اولیه، بستهبندی، حملونقل، مشکلات نقدینگی شرکتها، مطالبات معوق، تاخیر در اصلاح قیمتها و دشواریهای مالی تولیدکنندگان، از مهمترین عوامل داخلی مؤثر بر وضعیت بازار دارویی بهشمار میروند. مدیریت صحیح این عوامل، نقش تعیینکنندهای در حفظ پایداری تولید و تامین دارو و تجهیزات پزشکی دارد. هرچه شرایط فعالیت تولیدکنندگان از نظر اقتصادی باثباتتر باشد، امکان برنامهریزی برای تولید نیز افزایش مییابد و در نتیجه، احتمال بروز کمبودهای دارویی کاهش پیدا میکند. از این رو، تقویت تولید داخلی و رفع موانع اقتصادی پیش روی تولیدکنندگان، یکی از پیشنیازهای اصلی پایداری نظام دارویی کشور است.
وضعیت ذخایر راهبردی دارویی کشور چگونه است؟
موجودی داروها بهصورت روزانه در سازمان غذا و دارو پایش میشود و تمامی تصمیمات براساس همین رصد مستمر اتخاذ میشود. برنامهریزی ما بر حفظ ذخایر راهبردی و جلوگیری از بروز کمبودهای احتمالی متمرکز است. البته برای تقویت ذخایر این اقلام برنامهریزی انجام شده و اقدامات لازم در حال اجراست. همچنین در ماههای گذشته، سازمان غذا و دارو بر ضرورت تقویت ذخایر راهبردی تاکید داشته و اعلام کرده برنامهریزی برای تامین دارو در شرایط عادی و بحران بهصورت همزمان دنبال میشود.
برای جلوگیری از کاهش تولید دارو چه برنامهای در دستور کار قرار دارد؟
حمایت از تداوم تولید داخلی، مهمترین سیاست سازمان غذا و دارو است. اصلاح منطقی قیمتها، حمایت از تولیدکنندگان، مدیریت هدفمند واردات براساس نیاز واقعی کشور و تامین پایدار دارو، از جمله برنامههایی است که برای جلوگیری از کاهش ظرفیت تولید دنبال میکنیم. تلاش میکنیم با ایجاد تعادل میان حمایت از تولیدکنندگان و حفظ دسترسی مردم به دارو، زمینه تداوم فعالیت صنعت داروسازی کشور فراهم شود. امروز اگر صنعت داروسازی کشور از نظر اقتصادی تضعیف شود، در آینده ناچار خواهیم بود همان داروها را با هزینه بسیار بیشتری از خارج کشور تامین کنیم. بنابراین حمایت از تولید داخلی، علاوه بر تقویت امنیت دارویی کشور، در نهایت به نفع بیماران و نظام سلامت خواهد بود و از وابستگی بیشتر به واردات نیز جلوگیری میکند.
آیا نظام دارویی کشور برای شرایط بحرانی از آمادگی برخوردار است؟
برای تمامی سناریوهای تامین دارو و تجهیزات پزشکی، اعم از شرایط عادی، محدود و بحرانی، برنامهریزی انجام شده است. از همه بخشهای مرتبط نیز خواستهایم وضعیت تامین دارو و تجهیزات پزشکی را در سناریوهای مختلف بررسی و ارزیابی کنند تا در هر شرایطی، دسترسی مردم به خدمات سلامت بدون وقفه ادامه پیدا کند. در همین راستا، تدوین و ابلاغ دستورالعمل نسخهنویسی و ارائه خدمات آفلاین، مدیریت کمبودها، حفظ پایداری زنجیره تامین و تمرکز بر تامین داروها و تجهیزات پزشکی ضروری، از مهمترین اقداماتی است که برای افزایش آمادگی نظام سلامت در شرایط اضطراری انجام شده است. تجربه ماههای اخیر نیز نشان داد که حتی در شرایط خاص، با تکیه بر ذخایر راهبردی و همکاری تولیدکنندگان، شرکتهای پخش و سایر بخشهای زنجیره تامین، میتوان از شکلگیری کمبودهای گسترده جلوگیری کرد؛ هرچند تداوم این وضعیت، نیازمند تأمین بهموقع منابع مالی، پرداخت مطالبات شرکتها و حمایت مستمر از تولید داخلی است.